'Een van de slimste, nieuwsgierigste én meest empathische journalisten van Nederland. Lees dit boek.'
Rutger Bregman
Historicus'Leest als een trein.'
Tineke Ceelen
Oud-directeur van Stichting Vluchteling
Welkom in Nederland
Het ware verhaal achter onze asielcrisis (en de weg eruit)
Al jaren is ons land in de ban van één onderwerp: asiel. En in die tijd groeide het kleine Groningse dorp Ter Apel uit tot het symbool van falend asielbeleid. De perfecte plek dus om te onderzoeken hoe we in het verhitte migratiedebat terecht zijn gekomen.
Journalist Maite Vermeulen sprak ruim tweehonderd mensen die de afgelopen dertig jaar in Ter Apel woonden of werkten: van burgemeesters tot winkeliers, van staatssecretarissen tot opvangmedewerkers, van toegelaten tot afgewezen mensen. Door hun ogen reconstrueert ze hoe asiel in Nederland echt werkt.
Over Maite Vermeulen
Maite Vermeulen is journalist en schrijft sinds 2013 voor De Correspondent over migratie.
Haar journalistiek werd bekroond met De Tegel Publieksprijs, de Meestervertellers-prijs en de belangrijkste journalistieke prijs van Europa: de Daphne Caruana Galizia Prize for Journalism 2026.
Foto: Frank Ruiter
Reacties op Welkom in Nederland
‘Zelfs na jaren werken in de asielopvang liet dit boek me anders kijken. Scherp, menselijk en broodnodig.’
Angelo Schuurmans
Auteur Dit boek gaat over mensen‘Juist over het onderwerp dat Nederland zo verdeelt, hebben we meer feiten, context en perspectief nodig. Dit boek biedt alle drie.'
Hajar Yagkoubi
Presentator en politiek duider'Iedereen die wil begrijpen waarom we telkens van crisis naar crisis gaan, moet dit heldere en gelaagde verhaal lezen.'
Kitty Herweijer
Journalist en columnist‘Betrokken, veelkantig en scherp. Een belangrijk boek.'
Frank Westerman
Schrijver en journalist'Maite Vermeulen is een van de slimste, nieuwsgierigste én meest empathische journalisten van Nederland. Lees dit boek.'
Rutger Bregman
Historicus'Met groeiende verbijstering gelezen. Een overvloed aan onwil, onkunde en verkwisting in ons rijke land. Een hallucinant verhaal, dat leest als een trein.’
Tineke Ceelen
Oud-directeur van Stichting Vluchteling
Lees alvast de inleiding
Hoe Ter Apel 'Ter Apel' werd
Het stuk gras is nauwelijks groter dan een half voetbalveld. Er staan populieren op – de kegelvormige bomen zwieren in de wind. Aan een kant wordt het veldje begrensd door een donkergroen spijlenhek, aan de andere kant door een fietspad van betonplaten. Langs het fietspad loopt een ventweg, waar twee auto’s elkaar net kunnen passeren. Ernaast een sloot vol lisdodde, fluitenkruid en kattenstaart, met een oever die omhoogloopt naar de N366, waarover het vrachtverkeer richting Duitsland raast.
Klik hier om verder te lezen
Er zullen weinig grasveldjes vaker in het nieuws zijn geweest dan het veldje voor het hek van het aanmeldcentrum in Ter Apel: dé plek waar je in Nederland asiel kunt aanvragen. De dramatische beelden van honderden mensen die in 2022 op dit veld buiten moesten slapen, staan bij velen in het geheugen gegrift.
Sindsdien kent vrijwel iedereen in Nederland Ter Apel. Dat is meestal geen goed teken voor een bescheiden dorp ergens in een uithoek van het land (Westerbork, Ruinerwold, Nulde – het is een dubieus rijtje).
Wie er tijd doorbrengt, ontdekt dat Ter Apel een rijke geschiedenis heeft, die veel verder reikt dan het asielcomplex. Het is een dorp met een levendig verenigingsleven, met eeuwenoude bossen, met een uniek middeleeuws klooster.
Ondanks al dat moois ligt het dorp ook al jaren in het oog van de politieke storm van onze tijd. Het is symbool komen te staan voor het meest verdelende thema in onze samenleving: asielmigratie. ‘Ter Apel’ is een begrip geworden dat iets betekent als: ‘te vol’, ‘gelukszoekers’, ‘chaos’. Of: ‘schandalig’, ‘inhumaan’, ‘overheidsfalen’. Ter Apel is synoniem geworden aan alles wat er misgaat in het asielsysteem.
In Ter Apel weten ze als geen ander: er gáát van alles mis. Van wachttijden tot overlast, van not in my backyard tot de onmogelijkheid van terugkeer. Dat maakt de karikatuur die uiterst rechtse politici van ‘de asielcrisis’ hebben gemaakt ook zo succesvol. Een goede karikatuur bevat altijd een kern van waarheid.
Wat ze ook weten in Ter Apel: voor veel mensen die asiel komen aanvragen, is dat geen keuze, maar bittere noodzaak. Besluit het Syrische regime demonstrerende burgers af te knallen, dan ziet Ter Apel kort daarop geschokte Syriërs binnenkomen. Verovert Islamitische Staat delen van Irak, dan zitten de wachtkamers in Ter Apel een paar weken later vol doodsbange Irakezen. Vindt er een genadeloze oorlog plaats in Soedan, dan staan al snel getraumatiseerde Soedanezen aan de Ter Apelse poort.
Dat er maar één poort is in Nederland om aan te kloppen voor asiel, is een politieke keuze. Begin deze eeuw werd besloten met andere aanmeldcentra in het land te stoppen en alleen de aanmeldbalie in Ter Apel open te houden. Het idee was dat alles gesmeerder zou lopen als alle kennis en expertise in de asielketen op één locatie verzameld zouden zijn. ‘De asielhoofdstad van Nederland’, noemde Ter Apel zichzelf destijds, zonder ironie. Vanuit heel Europa kwamen delegaties op bezoek om te kijken hoe goed en centraal de Nederlanders dit geregeld hadden.
Alle verschillende spelers van ons asielsysteem zijn in Ter Apel vertegenwoordigd. De kern wordt gevormd door het kantoor van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (ind) – de dienst die bepaalt wie er wel en niet in Nederland mag blijven – en de gebouwen van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (coa), waar tweeduizend mensen kunnen wonen.
Daarnaast zijn er op het terrein nog de kantoren van de Dienst Terugkeer en Vertrek, die als taak heeft uitgeprocedeerde mensen naar hun land van herkomst terug te begeleiden; Nidos, de organisatie die de voogdij heeft over alleenreizende minderjarigen; VluchtelingenWerk, dat voorlichting geeft over de asielprocedure; de Raad voor Rechtsbijstand, die mensen die asiel aanvragen een advocaat toewijst; de brp-straat, waar mensen een burgerservicenummer krijgen; de Internationale Organisatie voor Migratie, die mensen helpt om zelfstandig terug te keren; de Koninklijke Marechaussee, die optreedt tegen mensensmokkel; de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel, die mensenhandelnetwerken oprolt; de beveiligers van Trigion; de tolkendienst; de asielschool; stichtingen die activiteiten organiseren. Het is een duizelingwekkend geheel.
Elk verhaal heeft minstens twee kanten. Het verhaal van Ter Apel heeft er honderden. Want hoewel het verhaal van Ter Apel het verhaal van een systeem is, is het bovenal een verhaal van mensen. Mensen die het systeem laten draaien, mensen die het systeem frustreren, mensen die zich in het systeem staande proberen te houden, mensen die door het systeem heen de mens nog proberen te zien.
Mensen ook die er al decennia in vastlopen in een voortdurende herhaling van zetten. Die jaar na jaar tegen dezelfde dilemma’s en muren aan lopen, die hun voorgangers ook troffen.
Was het Albert Einstein die zei dat dit de definitie van waanzin is: keer op keer hetzelfde doen, maar een andere uitkomst verwachten?
Het zijn de verhalen van al deze mensen die ons anders kunnen doen kijken naar het asieldebat. Verhalen voorbij de nieuwskoppen, praatprogramma’s of politieke debatten, die ons verder kunnen brengen dan de karikatuur van ‘Ter Apel’.
In het huidige asieldebat is alles platgeslagen en zwart-wit. Nú zeggen: ben je voor of tegen asielmigratie? Intussen worden mensen die asiel aanvragen steeds vaker tot zondebok gemaakt en neemt de maatschappelijke onrust steeds gewelddadiger vormen aan. Socioloog Zygmunt Bauman noemt dit ‘morele paniek’. De angst dat iets kwaadaardigs onze samenleving bedreigt. In dit geval: mensen die asiel aanvragen of de cultuur die zij met zich meedragen.
Paniek – hoe bestrijd je die? Met diep ademhalen.
Dit boek is een poging tot een flinke teug zuurstof, in de hoop dat die inademing een beetje perspectief kan brengen. Een moment van rust in het oververhitte asieldebat.
En dat kan, op de veengronden van Zuidoost-Groningen: op het grasveld van Ter Apel, in de gebouwen van het asielcomplex, in het nabijgelegen dorpscentrum. Want juist in Ter Apel kun je uit het Haagse gekonkel stappen, en zien hoe het asielsysteem echt werkt. Hier zie je wat erbij komt kijken om mensen op te vangen, te beoordelen of ze mogen blijven, weer het land uit te zetten. Die kennis helpt om grip te krijgen op de storm van onze tijd. En om uitwegen te zien.
Wie wil snappen hoe het kan dat asielmigratie het thema is dat in ons land elk politiek debat, elk maatschappelijk vraagstuk en alle verkiezingen domineert, moet in Ter Apel zijn. En wie dat wil veranderen, vindt ook in Ter Apel de sleutels voor de toekomst.
Nooit meer een boek van ons missen?
Met een boekenlidmaatschap van De Correspondent heb je al onze boeken als eerste in huis. Automatisch en zonder verzendkosten.
Zo draag je bij aan:
- Onafhankelijke onderzoeksjournalistiek.
- Duurzaam uitgegeven boeken.
- Toegankelijke boeken voor iedereen.
Contact
Neem voor vragen, interviews met de auteur of recensie-exemplaren contact op met Andreas Jonkers via andreas@decorrespondent.nl.
Voor grote bestellingen kun je terecht bij uitgeefassistent Jessica Sies via uitgeverij@decorrespondent.nl.
Wil je Maite Vermeulen uitnodigen voor een lezing? Mail dan naar evenementen@decorrespondent.nl.
If you are interested in the (translation) rights for this title, please contact foreign rights agent Anna de Roest via annaderoest@decorrespondent.nl.
Colofon
Welkom in Nederland – Het ware verhaal achter onze asielcrisis (en de weg eruit)
Door Maite Vermeulen
Een uitgave van De Correspondent
Verschijnt op 1 december 2026
Omslagontwerp: Leon Postma
Art direction: Harald Dunnink
Illustratie auteur: Cléa Dieudonné
Kaart: Luka van Diepen
Redactie: Harminke Medendorp
Eindredactie: Andreas Jonkers
Correctie: Annelieke Tillema
Factchecken: Riffy Bol
Productie en zetten: Coco Bookmedia
E-books: Ferdinand Rusch
Audioboek: Thinium Audioboekproducties
Drukken en binden: Tim Beijer Producties
Aantal pagina’s: 444
Paperback | 25 euro
ISBN: 9789493254886
E-book | 12,50 euro
ISBN: 9789493254930
Audioboek | 15 euro
ISBN: 9789493254992
Voor boekhandelaren te bestellen via het CB:
De Correspondent BV
6362276